Manometr to urządzenie służące do pomiaru naprężeń, zazwyczaj w cieczach lub gazach, i jest jednym z najbardziej podstawowych, a zarazem kluczowych narzędzi w dziedzinie fizyki i inżynierii. Pomimo swojej oczywistej prostoty, zrozumienie, jak dokładnie działa manometr, zapewnia manometr cenne zrozumienie zagadnień mechaniki płynów, pomiaru ciśnienia, a nawet projektowania instrumentów. W swojej istocie manometr opiera się na założeniu, że wysokość słupa cieczy można wykorzystać do określenia działającego na niego naprężenia. Zasada ta, zakorzeniona w podstawowej hydrostatyce, była stosowana od wieków, a pierwsze wersje manometrów pochodzą z eksperymentów Torricellego z XVII wieku. Manometr zazwyczaj składa się z rurki w kształcie litery U wypełnionej cieczą, zazwyczaj rtęcią lub wodą, chociaż w zależności od zastosowania można również użyć innych cieczy. Jeden koniec rurki jest skierowany na mierzone naprężenie, podczas gdy drugi koniec jest otwarty na atmosferę lub podłączony do innego źródła naprężenia. Różnica w poziomach cieczy w obu ramionach telewizora odzwierciedla różnicę w naprężeniu, którą następnie można obliczyć za pomocą bardzo prostych wzorów zaczerpniętych z prawa Pascala.
Rozpoznanie różnych rodzajów manometrów jest kluczowe dla każdego, kto rozpoczyna badania nad wielkością naprężenia. Najprostszym rodzajem jest manometr w kształcie litery U, który jest dokładnie tym, co sugeruje jego nazwa: szklaną lub stalową rurką wygiętą w kształt litery U i częściowo wypełnioną cieczą. Gdy ciśnienie jest przyłożone do jednej strony telewizora, ciecz przemieszcza się zwrotnie, a różnica wysokości między obiema stronami może służyć do określenia zastosowanego ciśnienia. Ten rodzaj manometru jest powszechnie używany w laboratoriach i na uczelniach, ponieważ zapewnia przejrzysty wykres różnic w naprężeniu i umożliwia początkującym bezpośrednią obserwację zjawisk związanych z właściwościami cieczy w biurze. Inną popularną odmianą jest manometr pochylony, który przypomina rurkę w kształcie litery U, ale ma prawą nóżkę. Ta zmiana zwiększa czułość, ułatwiając określanie nawet niewielkich różnic w naprężeniu. Nachylenie pozwala dłuższemu słupowi cieczy na wytrzymywanie niewielkich zmian ciśnienia, co jest szczególnie korzystne w zastosowaniach takich jak badanie krążenia gazu w układach niskociśnieniowych lub w profesjonalnych eksperymentach wymagających wysokiej precyzji.
Manometry można również podzielić ze względu na to, czy mierzą ciśnienie bezwzględne, czy względne. Ciśnienie bezwzględne opisuje całkowite naprężenie, jakiemu poddawana jest ciecz, zawierające ciśnienie atmosferyczne, podczas gdy naprężenie względne ocenia naprężenie i napięcie związane z ciśnieniem atmosferycznym. Na przykład manometr podłączony do źródła próżni może mierzyć naprężenie ujemne, czyli niższe od ciśnienia atmosferycznego. Różnica ta jest znacząca w wielu zastosowaniach komercyjnych i laboratoryjnych. Na przykład w procesach chemicznych zazwyczaj wymagana jest precyzyjna kontrola problemów z odkurzaczem, a zdolność manometru do dostarczania precyzyjnych odczytów pozwala inżynierom i ekspertom na utrzymanie pożądanej konfiguracji. Podobnie w systemach ogrzewania i chłodzenia (ogrzewanie, wentylacja i klimatyzacja) manometry służą do pomiaru naprężenia i napięcia w kanałach wentylacyjnych oraz do zapewnienia prawidłowego i bezpiecznego działania systemu.
Wybór cieczy w manometrze nie jest dowolny, ponieważ gęstość cieczy bezpośrednio wpływa na jej wymiar. Na przykład rtęć jest powszechnie stosowana ze względu na swoją dużą gęstość, co pozwala na pomiar wyższego ciśnienia bez konieczności stosowania zbyt wysokiej rurki. Niemniej jednak rtęć jest niebezpieczna i wymaga ostrożnego obchodzenia się z nią, dlatego w zastosowaniach naukowych lub niskociśnieniowych zazwyczaj stosuje się takie opcje, jak woda, alkohol lub specjalistyczne płyny. Woda, będąc znacznie lżejszą cieczą niż rtęć, wymaga wyższej rurki do pomiaru tego samego ciśnienia, co może być niepraktyczne w niektórych sytuacjach, ale doskonale nadaje się do pomiarów lub eksperymentów, w których ciśnienia są rozsądnie niskie. W niektórych specjalistycznych zastosowaniach stosuje się barwione lub barwione ciecze w celu poprawy przejrzystości, co znacznie ułatwia dokładny pomiar poziomu cieczy, co jest szczególnie przydatne w laboratoriach badawczych.